Van kattendompteur tot nachtwaker

Over de eigenzinoriginal_prof_eduard_bonnetty127820_2nigheid van katten zijn al boekenkasten volgeschreven. Minder bekend is dat zij wel degelijk gedresseerd kunnen worden, zo bewees de kattendompteur ‘professor Bonnetty’ aan het eind van de negentiende eeuw.

Bonnetty’s gedresseerde ‘wonderkatten’ konden koorddansen, door brandende hoepels springen en – geheel tegen hun natuurlijke instincten – vreedzaam spelen met dikke ratten, muizen en kanaries. De kattendompteur was door heel Europa populair: hij trad op voor de Spaanse kleuterkoning Alfonso XIII en in de harem van de sultan in Constantinopel (nu: Istanboel) mochten de vrouwen het schouwspel bekijken door spleetjes in de wanden. Na 1900 verdween de dierenprofessor uit zicht, maar dankzij nijver speurwerk van Jessica Voeten in Ons Amsterdam  is Bonnetty nu aan de vergetelheid onttrokken.

Denkend aan marmotten…

Achter ‘Professor Bonnetty’ gingen twee broers schuil, met wortels in het Brabantse Zundert. Deze Joseph en Johannes Passtoors waren de kleinzoons van een paardenpostmeester onder koning Lodewijk Napoleon. Diens zoon was in 1877 verhuisd naar Amsterdam, waar de broers opgroeiden. Een van beide broers leerde het dresseren van dieren op de zolder van een manufacturenhandel op de Nieuwendijk, waar hij eigenlijk was aangenomen om stukken lint te verkopen. Omdat hij tijdens het werken meer dacht aan zijn marmotten en duiven, werd hij ontslagen. Tegen de zin van zijn ouders ging hij nu fulltime dieren dresseren.

Miniatuurhondjes

In een vieze houten loods buiten de Raampoort verdiende broer Joseph officieel zijn geld als ‘koopman in honden’, onder pseudoniem ‘J. Bonnetty’. Behalve voor het scheren, couperen en castreren van honden kon je ook bij hem terecht om ze te laten africhten. Daarnaast trad hij op met zijn gedresseerde ‘miniatuurhondjes’. Een van de nummers was ‘de hond die pianospeelt en walst’. In het pakhuis bij de Raampoort liepen zoveel ratten en muizen rond, dat hij die integreerde in zijn dressuurshow. Hij liet een groep katten wennen aan een nest van acht jonge ratten, totdat ze de instinctieve afkeer kwijt waren. Het kostte hem een jaar extra training, maar het werd wel een topact. In 1887 trad hij of zijn broer als ‘Professeur Eduard Bonnetty’ avond aan avond met zijn ‘chats savants’ op in het Cirque d’Hiver te Parijs. De kattendompteur veroverde ook Wenen en Londen en eind 1891 maakte hij een tournee in zijn geboorteland.

Samen met zijn broer reisde Joseph ook door Rusland, op zoek naar jonge vossen. Thuis in zijn Amsterdamse loods dresseerde hij ze voor een act met kippen en een worstelwedstrijd met honden, waarbij de dierentemmer zelf stijlvol gekleed ging in een Engelse rode jachtrok met hoge hoed. In 1896 voer broer Johannes met zijn menagerie van vossen, honden, katten, ratten, eenden, duiven en kaketoes per stoomschip naar New York, waar hij de bewoners van de nieuwe wereld versteld deed staan.

‘Koning der katten’

Na de reis naar Amerika eindigde de samenwerking als ‘professor Bonnetty’ in 1900. Joseph deed nog weleens een ‘ouderwetse kindervoorstelling’, zoals in 1908 tijdens de Bossche Kermis, maar voor zijn inkomen was hij afhankelijk geworden van een baantje als nachtwaker bij de parfumfabriek Boldoot. In maart 1942 overleed hij, in een rusthuis in Beverwijk. Zijn broer was elf jaar eerder al gestorven. Bonnetty was de eerste die als lastig tembare beesten bekendstaande katten aan zich wist te onderwerpen. Als zijn opvolger in de kattendressuur noemde het Haarlem’s Dagblad (14-6-1902) onder anderen Leon Clarke, die zelfs de bijnaam ‘Koning der Katten’ verwierf. Hij schijnt ook een kattenboek te hebben geschreven, als vroege voorloper van R. Kousbroek en M. Dekkers. Graag zien we hem terug in een volgend artikel.

Jessica Voeten, ‘Professor Bonnetty en zijn knappe katten’, Ons Amsterdam 68 (2016) 8-11.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

2 reacties op Van kattendompteur tot nachtwaker

  1. Ans Soffers zegt:

    Mooie samenvatting van een interessant artikel. De Bonnetty’s zijn tijdgenoten van Vincent van Gogh en evenals Vincent geboren en getogen op de markt in Zundert. Zij moeten elkaar ondanks 6 en 7 jaar leeftijdsverschil goed gekend hebben.

  2. Pingback: Merkwaardig (week 38) | www.weyerman.nl

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s