Alle notariële akten van Amsterdam komen binnen handbereik

berkheyde

Na jarenlang lobbyen is het eindelijk zo ver: de notariële archieven van Amsterdam worden allemaal gedigitaliseerd en ontsloten. Op 29 september 2016 was de aftrap van het monsterproject Alle Amsterdamse Akten met een drukbezocht symposium over deze bijzondere bron.

 

Miskende kunstenaars

Met bijna 3,5 kilometer planklengte en 30.000 inventarisnummers zijn de Amsterdamse notariële archieven (1578-1915), bewaard op het Stadsarchief, de grootste van Nederland. Het belang van de inhoud van de notarisprotocollen (de gezamenlijke akten) is navenant groot, vooral waar het de vroegmoderne periode betreft toen de stad op het hoogtepunt van zijn roem was. De akten hebben veel te bieden aan allerhande historici, sociologen, archeologen, letterkundigen, genealogen en andere geïnteresseerden. De inhoud is buitengewoon divers: van dikke stapels bevrachtingscontracten, testamenten, boedelinventarissen en bloemrijke scheepsverklaringen tot beeldende getuigenverslagen over kleine en grotere criminaliteit, (bastaard)kinderen of beroemde en miskende kunstenaars. Gebruikers moeten er wel rekening mee houden dat akten subjectief zijn: de notaris werd altijd ingeschakeld door een persoon met een bepaald doel voor ogen.

Slordige klerkenhandschriften

Niet alle protocollen zijn indertijd na overlijden of uitdiensttreding van de notaris netjes naar het stadhuis overgebracht, zoals dat sinds 1656 verplicht was. Bovendien zijn bij twee stadhuisbranden, in 1652 en 1762, veel akten verloren gegaan en beschadigd. Toch zijn er meer dan voldoende stukken bewaard gebleven. Onderzoekers uit binnen- en buitenland hebben hun tanden gezet in de eindeloze reeksen oud papier, soms nauwelijks leesbaar door brandschade, slechte verfilming en slordige klerkenhandschriften. Serieus, systematisch onderzoek wordt gedwarsboomd door deze bezwaren maar vooral vanwege het ontbreken van een ‘nadere toegang’, zoals dat in archieftermen heet. Je kunt ze dus niet doorzoeken op persoonsnaam, plaatsnaam of het soort akte.

simon-hart

Dr. Simon Hart (1911-1981), gemeentearchivaris van Amsterdam, vermoedelijk met een ingebonden notarisprotocol op zijn bureau in het toenmalige Gemeentearchief Amsterdam (Amsteldijk 67).

Collectie Hart

De Amsterdamse notariële archieven zijn in de vorige eeuw gedeeltelijk toegankelijk gemaakt door een systeem van duizenden archiefkaartjes: de Collectie Simon Hart (Archiefnr. 30452), genoemd naar de bevlogen archivaris. De vroegste periode – van 1578 tot 1630 – is redelijk uitgebreid geïnventariseerd en voor de periode 1701-1710 zijn zelfs alle registers ontsloten, hoewel die kaartjes niet op persoonsnaam zijn geïndiceerd. Voor de overige periode is minder dan 1 procent van het gehele archief toegankelijk via het genoemde kaartenbaksysteem. Bovendien gaat het daarbij alleen om eigen interesses van Hart en die van zijn ‘klanten’ bij het archief, zoals de walvisvaart, handel op Noord-Amerika en de WIC. Onderzoekers die de kaartenbak van Hart dus als uitgangspunt nemen voor hun studie, hebben slechts een topje van de ijsberg te pakken.

minuutakte-simon-van-sevenhoven-1686

Voorbeeld minuutakte van Simon van Sevenhoven, 1686.

Alle Amsterdamse Akten

Vanaf 2011 hebben Wilma Gijsbers, Kees Zandvliet en ik als ware Cato’s gepleit voor een nadere toegang op deze wonderbron. Dankzij ruimhartige subsidieverstrekkers als het Mondriaan Fonds en inzet van het Stadsarchief kan er nu eindelijk worden begonnen met het scannen en toegankelijk maken van alle notariële akten, van 1578 tot 1915. Het scannen zal gebeuren met de duizelingwekkende snelheid van 15.000 akten per dag; de basale indicering van de akten via het platform Velehanden.nl zal meer voeten in de aarde hebben. Hoe meer mensen zich aanmelden om de akten te ontsluiten, hoe sneller ook dit zal gaan. Meer informatie is te vinden op Alle Amsterdamse Akten.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s