Eeuwenoude horecalocatie verdwijnt

IMG_20180524_092139435_HDR

Voormalig café Kadoelen op 23 mei 2018, foto auteur.

Na bijna vier eeuwen zal het drankhuis aan de Landsmeerderdijk (nr. 195) in Amsterdam-Noord mogelijk verdwijnen. Het huidige Café Kadoelen stond in de zeventiende eeuw bekend als schippersherberg de Groene Ridder.

Groene Ridder

Vanaf de eerste helft van de zeventiende eeuw was de herberg gevestigd in de oude buurtschap Kadoelen. Uitbater was de afgezwaaide zeeman Jan Claasz Backer (1588-?) uit Oostzaan. Net als veel buurtgenoten was hij eerst transportschipper: met zijn vaartuig de ‘Groene Ridder’ haalde hij koren uit de Oostzeehavens. Vóór 1631 kocht hij een herberg aan het Landsmeerderpad in Kadoelen. In dat jaar maakte een notaris een akte op in zijn gelagkamer, over de droogmaking van de naastgelegen Wilmkebreek. Ook de heemraden kwamen er bijeen om dijkproblemen te bespreken. In 1645, toen ‘Jan Claasz Groene Ridder’, zoals hij werd genoemd, bijna vijftig jaar oud was, moest hij zijn herberg gedwongen verkopen.

Kadoelen rond 1680

Kaart van het Hoogheemraadschap van de Uitwaterende Sluizen met links buurtschap Kadoelen, Jan Jansz Dou, 1680.

Veilingen en kolfbaan

De locatie, dichtbij het veer naar Amsterdam, was gunstig en de omwonende schippers van Kadoelen frequenteerden de zaak, dus ook onder nieuwe eigenaars bleef er een drankhuis gevestigd. Incidenteel waren er in de achttiende eeuw ook vastgoedveilingen en er was een kolfbaan aangelegd, zo blijkt uit annonces in de Amsterdamse courant (12-4-1759; 23-8-1759). In 1868 was de herberg, inmiddels omgedoopt tot koffiehuis Y en Stadzicht, eigendom van Jan Jansse Kat, tapper en schipper van het veer te Kadoelen. De veerdienst van Landsmeer naar Amsterdam – nu via Zijkanaal I en het IJ – werd gemotoriseerd (Stoombootmaatschappij Wagner en Kat). Kat raakte echter in de financiële problemen en moest het pand veilen (aankondiging in Algemeen Handelsblad, 24-8-1868), waardoor het voor een schamele zevenhonderd gulden van de hand ging.

Café Cadoelen SAA BMAB00039000005_016

Café Koffiehuis Kadoelen. Stadsarchief Amsterdam.

Gokkende buschauffeurs

Een jaar later – in 1869 –  begon de familie Van Noord-Fraaij er een koffiehuis annex café.  Mevr. A. van Noord-Fraaij (‘Moeder Aaltje’), een Oostzaanse, en haar man Gerrit van Noord uit Landsmeer. Ze hadden nogal wat te doorstaan van de elementen: in 1893 brandde het oude, houten herbergpand geheel af en in 1916 had het nieuwe pand zwaar te lijden onder de watersnoodramp: de achterkant en zijkant waren door het water geheel vernield en meubels, het biljart en ‘een kostbaar muziekinstrument’ dreven doelloos rond (Nieuwsblad van het Noorden, 18-02-1916).

In de oorlogsjaren ging het café over op Jaap Brandjes en diens vrouw. Kort daarop werd het stoombootveer voorbijgestreefd door een autobusdienst. In 1953 kreeg barkeeper Brandjes een volledige vergunning, zodat hij ook sterkedrank mocht verkopen. Een meerderheid van zijn inkomsten kwamen uit de bijbehorende slijterij, waarop vooral klanten uit de directe omgeving afkwamen. Het cafégedeelte trok reizigers en mensen die op de ENHABO-bus wachtten: de halte was immers voor de deur. Ook de buschauffeurs kwamen er na gedane zaken een pintje pakken en hun kleingeld in de gokautomaat verspelen (Algemeen Handelsblad, 27-6-1959).

IMG_20180524_092155933_HDR

Voormalig café Kadoelen op 23 mei 2018, foto auteur.

Faillissementen en broodjes bal

In 1965 hield het echtpaar Brandjes ermee op. Twee jaar later kwam het café aan de Landsmeerderdijk in de gemeente Amsterdam te liggen, vanwege een grenswijziging. Het pand bleef in gebruik als café en koffiehuis Kadoelen, maar verschillende uitbaters failleerden (1989, 2005). Tot een jaar geleden was er nog een drankje en een broodje bal te krijgen. De terrasstoelen vóór het café boden een aangenaam zicht over de dijk, al reed het passerende verkeer zo ’n beetje over je tenen heen. De huidige eigenaar sloot de tent, die ernstige tekenen van verval begon te vertonen en nooit is aangemeld als horecamonument. Vorige week hoorde ik het trieste bericht dat het legendarische drankhuis – onafgebroken in gebruik vanaf 1631 – zal worden gesloopt en vervangen door woningbouw.

UPDATE: Stadsdeel Noord ontkent plannen voor sloop of nieuwbouw, maar vertelt niet wat er dan wel met voormalig Café Kadoelen zal gebeuren (site van het Parool). Volgens woordvoerster Anouk Panman van Stadsdeel Noord is er geen sloop- of bouwvergunning afgegeven. Intussen loopt er ook een verzoek tot aanwijzing gemeentelijk monument voor het oude cafépand.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Eeuwenoude horecalocatie verdwijnt

  1. Henk van Klingeren zegt:

    Hopend op enig herstel van het pand, of enig gelijke aanzicht van het pand bij nieuwbouw, zodat het aanzicht op deze locatie blijvend is, en horeca weer terug keert. Ik ben hier van af 1964 stamgast geweest dus net na de tijd van Brandjes. ik heb de laatste (10) eigenaren meegemaakt. helaas zaten hier een paar verkeerde bij.
    vr. groet
    H.J. van Klingeren.

  2. Ans Kemink zegt:

    Mijn voorouders hebben dit café gehad vanaf 1869 en mijn vader (Jan van Noord 1923-2004) heeft de geschiedenis opgetekend vanaf die datum. Ik hoop dat het pand mag blijven en in ere hersteld wordt. Misschien met een nieuwe bestemming; het zou ook een mooie ontmoetingsplaats voor de buurt kunnen zijn.

    Vriendelijke groeten,
    Ans Kemink- van Noord

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s